Rhaglen 2026 Programme

10fed Mai / 10th May Brwydrau Coed Llathen a Chymerau 1257

O faes parcio'r dre Llandeilo (Heol y Cilgant) am 11.00, gyrru i Goed Llathen, Derwen Fawr SN579226, wedyn i'r Cottage Inn SN801236, wedyn Glanmyddyfi Cymerau SN597236

Erbyn dydd Iau 31 Mai, ymadawon Stephen Bauzon a'i fyddin o Gaerfyrddin i Landeilo Fawr dan arweiniad Rhys Fychan. Mae'r disgrifiadau yn gytuno bod nhw'n ysbeilio a dinistrio'r gymunedau fel roeddwn yn teithio i fynnu Dyffryn Tywi.

Ar nos Wener gwersylloedd y fyddin Seisnig ger Llandeilo Fawr - efallai ar y tirwastad ble mae maes criced (Cae William) - rhywfaint o bellter o Ddinefwr. Yn anhysbys i'r fyddin Seisnig ond o bosibl yn hysbys i Rhys, roedd y cefn gwlad coediog yn llawn o filwyr Maredudd ap Rhys Grug a Maredudd ap Owen, dilynon y lluoedd trwy'r diwrnod cynt ond mae'n debyg wnaethon nhw ddim ymosod arnyn nhw. Yn y lle ble mae'r hewl yn mynd heibio bwlch rhwng y ddau grib mae'r groesffordd bresennol o Dderwen Fawr yng Nghoed Llathen. I'r gogledd mae Llethr Cadfan, tuag at Fferm Cadfan.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Meet at Llandeilo town carpark (Crescent Road) at 11.00, drive to Coed Llathen, Broad Oak SN 579226 then to The Cottage Inn SN 801236, then Glanmyddyfi “Cymerau” SN 597236.

By Thursday 31 May Stephen Bauzon and the army left Carmarthen for Llandeilo Fawr, guided by Rhys Fychan. The accounts agree that as they progressed up the Tywi valley, they pillaged and destroyed the communities.

The English army then encamped on Friday night in the vicinity of Llandeilo Fawr - probably on the flat ground where the cricket ground now stands (Cae William) - some distance from Dinefwr. Unknown to the English army, but possibly known to Rhys, the wooded countryside was full of Maredudd ap Rhys Grug and Maredudd ap Owain’s troops, who had been shadowing the forces through the previous day but apparently did not engage with them. At the place where the road passes through a pass between two ridges is the present cross road of Derwen Fawr [Broad Oak] in Coed Llathen. To the north is Llethr Cadfan [the slope of battle] towards the present Cadfan Farm.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

7fed Mehefin / 7th June Brwydrau Rhiwbeina a Phont Rymni 999. 1072

Cyfarfod yn y Butcher's Arms, Rhiwbeina ST160814 Nant Briwnant ac wedyn pryd o fwyd yn y Butcher's Arms. Gyrru i Bont Rhymni ST210789. Maes parcio Quill and Quote CF3 4FB ST210787

Meet at Butcher’s Arms Rhiwbeina ST 160814 Nant Briwnant and then lunch at Butcher’s Arms. Then drive to Rhymni Bridge ST 210789. Park at Quill and Quote, CF3 4FB ST 210787

Rhiwbeina

Tua diwedd yr 11eg ganrif, cafodd Iestyn ap Gwrgant, tywysog Morgannwg ei ladd mewn brwydr i'r gogledd o Riwbeina, yn ol son, ger y tafarn, Butcher's Arms

Pont Rhymni 999

Dywedwyd Brut y Tywysog taw yn 999 bu farw Maredudd ab Owain [ap Hywel Dda], y brenin mwyaf canmoladwy o'r Brythoniaid. Cafodd Maredudd ab Owain [986-999] ei ladd gan y Sacsoniaid ym mrwydr Pont Rhymni.

Pont Rhymni 1072?

Erbyn 1072 roedd drefedigaeth Y Normaniaid wedi cynyddu, ac ysgogodd Maredudd ab Owain ab Ewin [ab Edwin ab Einion ab Owen ap Hywel Dda] i symud i mewn i Forgannwg a Gwent gyda'i fyddin. Sefyll amdano roedd nid yn unig y Normaniaid ond hefyd Caradog ap Rhydderch ab Iestyn. Garfodd ei drechu a'i ladd yn y frwydr (y ffin rhwng Cwynllwg a Senghenydd)

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Meet at Butcher’s Arms Rhiwbeina ST 160814 Nant Briwnant and then lunch at Butcher’s Arms. Then drive to Rhymni Bridge ST 210789. Park at Quill and Quote, CF3 4FB ST 210787

Rhiwbeina

Toward the end of the 11th century, the prince of Morgannwg (Glamorgan), Iestyn ap Gwrgant, was killed in a battle north of Rhiwbina, reportedly near the Butchers Arms Pub ST 160814.

Pont Rhymni 999

In 999 Brut y Twysogion said that Maredudd ab Owain [ap Hywel Dda] the most praiswothy king of the British died. Maredudd ab Owain [986 – 999] was killed by the Saxons in the Battle of Pont Rhymni [ST 210789] in 999.

Pont Rhymni 1072?

In 1072, as the Norman settlement had increased, Maredudd ab Owain ab Edwin [ab Edwin ab Einion ab Owen ap Hywel Dda] was goaded into action, and advanced into Morgannwg and Gwent with an army. What he found waiting for him was not just the Normans, but Caradog ap Rhydderch ab Iestyn. He was defeated and killed at the battle of Rhymni [the frontier between Gwynllwg and Senghenydd].

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

16eg Awst / 16th Aug Brwydrau Glanwrthwl 1077 a Chamddwr 1057

Cyfarfod tu allan i Faesllanwrthwl SN 654371ger Crug y Bar, Pumpsaint SN 6564505, wedyn Maes-glas SN 812501,

Meet at Maesllanwrthwl SN 654371 by Crug y Bar, Pumpsaint SN 656405, then to Maes-glas SN 812501

Brwydr Camddwr 1057

[ByT Pen 16] That year the battle of Camddwr took place between Goronwy and Llywelyn, sons of Cadwgan, and Caradog ap Gruffudd, and Rhys ab Owain and Rhydderch ap Caradog, who fell there together [Ac yna bu y vewydyr yg Kamdwr rwg Goronw a Llywelyn, meibion Kadwgawn, a Charadawc vab Gruffud gyt ac wynt, a Rys vabYwein a Ryderch vab Caradawc. [A Goronw a Llywelyn a oruuwyr, a Charadawc] y gyt a rei hyhy,]‘And then was the battle at Camddwr and Llywelyn, sons of Cadwgan, and Caradog ap Gruffudd along with them, and Rhys ab Owain and Rhydderch ap Caradog. [And Goronwy an Llywelyn were defeated, and Caradog] along with them].

Brwydr Gweunytwl 1077

Lleoli'r fferm Maesllanwrthwl ger (Maes y gad Glanwrtwl) ger y groesffordd i'r gorllewin o Grug y Bar. Hwn yw leoliad brwydr mawr arall rhwng Llywelyn a Goronwy a thywysogion Deheubarth. Ond gafodd nhw eu maeddu am yr ail dro.

Battle of Gweunytwl 1077

The farm of Maesllanwrthwl (the field of the battle of Glanwrthwl) stands near the crossroads west of Crug-y-bar. This is the site of another great battle between Llywelyn and Goronwy and the princes of Deheubarth. This time against Rhys ab Owain, but they were defeated a second time.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------

-----------------------------------